Home | Plan | Help FR | DE | NL | EN rss
Nieuws Agenda Gids
blind print
Home Toerisme Folklore en Carnaval De Carnaval Wat is het ...en wat is het niet?

Wat is het ...en wat is het niet?

De Cwarmê is, zonder meer!  Zoals hij is geweest en waarschijnlijk nog lang zal zijn.  Een oppositiegeest vermengd met gezelligheid en vriendschap stroomt sedert onheuglijke tijden door de aders van de inwoners van Malmedy, van in de prille jeugd tot de laatste adem. Het is zoveel als zeggen, als er niets officieel georganiseerd zou zijn, zou de Cwarmê zijn, leven, toch uit elkaar barsten in al zijn echtheid, waarschijnlijk zoals in de tijd van de oudste spontane feesten, overblijfselen van de heidense gebruiken, dit adjectief genomen in zijn edele en eerste betekenis, gebonden aan het streekbegrip, aan de grond. Het oudste gekende geschrift dat een verwijzing inhoudt gaat terug tot 1459. Als we ons op deze datum mogen steunen, zouden wij ons dus weldra klaarmaken om op zijn minst de 550ste Cwarmê uit de geschiedenis te beleven.

De Cwarmê heeft zich in de loop der eeuwen met geschiedenis en populaire ervaringen beladen, en heeft zich verrijkt met legendes of gebruiken uit lang vervlogen tijden. De traditionele maskers-15 in aantal- dragen er de sporen van. De Vèheu verwijst naar een oude praktijk, verspreid in de middeleeuwen en voorgesteld door Breugel in een van zijn schilderijen. Het ging om de jacht op de bunzing: een groep vrolijke kwanten maakte jacht op een grappenmaker die van deur tot deur ging om te bedelen of proviand te stelen om een eetfestijn te organiseren. De Haguète draagt de tweekoppige arend van de oude wapenschilden van de stad, lang voor de 19e eeuw, Pièrot en Hârliquin staan zeer dicht bij  hun beroemde Italiaanse neven van de Comedia dell Arte, Sotai is de dwerg, de maniquet, de nuton van Bévercé en van veel geschiedenissen uit onze diepe Ardennen, de Grosse Police verwijst naar de Franse Periode, toen Malmedy, alvorens voor een eeuw te worden afgescheiden van het Waalse Land, onderprefectuur was van het departement.van de Ourthe.De kenmerken van de maskers, ook zij zijn ontleend aan het verleden: hoeden met twee punten, graanschoppen, vleeshaken, brembezems, pauwenpluimen, struisvogelpluimen, varkensblazen, rinkelbelletjes of vossenstaarten...

Al deze kostbare kostuums komen enkel op de zondag naar buiten, vormen die dag een ongelooflijke mengelmoes van kleuren en beelden van de lokale geschiedenis, eerst vrolijk vermengd in een stoet "de parade" genaamd en vervolgens, in een straatcarnaval, waarin elkeen rond loopt zoals het hem goed lijkt, tot bij het vallen van de avond: dit is het ogenblik van de ongebreidelde bânes corantes.

Al verlengstuk van deze voorvaderlijke vreugde is de maandag de dag van de rollen, humoristische uitbeeldingen op rijdende schragen, overblijfselen van het populaire theater van vroeger.

Het feest zal nog verder gaan op vette dinsdag, dag van de " Mâssîs toûrs " wanneer de verenigingen individueel uitgaan, voor het verbranden van la Haguète, voorzien  om 19  uur op de zavel van de Place Albert Ier (so l' Martchî). Deze manifestatie die in 1954, het gebruik heeft vervangen van de verbranding van het been - verboden door de godsdienstige autoriteiten in 1891 - zal een officieel einde maken aan de carnaval.

Maar daarvoor, wat een koorts, wat een voorbereiding, wat een schrijf- en constructiewerk! De Cwarmê, die zich heeft waar gemaakt in de loop der tijden, enkel met de taal gesproken door de inwoners van Malmedy tijdens de voorbije eeuwen; de Walen zijn hem dankbaar omdat hij hen de gelegenheid geeft, misschien meer dan elders, te overleven in een wereld, waar men zich, helaas, meer en meer gaat verschuilen in zijn eigen hoekje. Hier triomferen zij! Alle andere talen worden geweerd!

De inwoners van Malmedy en al hun vrienden bereiden zich dus voor, lange tijd op voorhand, op hun hoogmis, die carnaval heet, want tijdens dit feest is alles ritueel, traditioneel, bijna heilig. Tijdens de vier vette donderdagen die de eerste zondag van de vasten voorafgaan, zullen zij zich reeds vermommen, zullen zijn zich reeds in conditie brengen en de ontelbare lokale liederen repeteren. En dan, de zaterdag van de opening, zullen er tranen vloeien en zullen de rillingen het lichaam overvallen wanneer de eerste tonen van de plechtige " Marche du Trouv'lê " zullen weerklinken, als deze uit de handen van de burgemeester zijn panûle, (brouwersschop) zal hebben ontvangen, de scepter die zijn macht gedurende de carnaval zal symboliseren zoals in vervlogen tijden toen de jongerengezelschappen die de feestelijkheden organiseerden, hun eigen politiedienst moesten verzekeren. Maar noem hem vooral niet prins-carnaval: hier geen kwestie van!

Ziedaar wat de Cwarmê is. Uniek in zijn structuur, in zijn smaak: waarschijnlijk een synthese wat de volksfeesten in Wallonië en in West-Europa kunnen geweest zijn, zeer lang geleden en waarvan Malmedy talloze aspecten heeft weten te bewaren, waarschijnlijk dankzij zijn geografisch isolement. Zijn carnaval is ver van een commerciële manifestatie van formaat,, van een voorbijtrekken van praalwagens en groepen, ongetwijfeld fonkelend maar gekomen van overal tegelijkertijd of uit een catalogus van verspreide en ongelijksoortige tradities. De mensen van Malmedy vieren hun feest samen, met hun buren en dichte vrienden, volgens de diepgewortelde en onderhouden tradities. Zij nodigen de wereld uit om hun vreugde te delen, in een geest als die van een kind, zeer ver verwijderd van elke uitspatting, van elke schunnigheid, van elke vulgariteit. Slechte smaak wordt geweerd!

Binv'nou à Mâm'dî èt ...à vosse santé,  Mèssîre Cwarmê !

fermer